AI-geletterdheid wordt verplicht: wat betekent dat voor arbeidsmarktprofessionals?
Steeds meer arbeidsmarktprofessionals gebruiken AI. Een vacature schrijven met ChatGPT, een e-mail verbeteren, een kandidaatprofiel samenvatten of informatie opzoeken met Copilot: AI is voor veel professionals inmiddels een vast onderdeel van de werkdag.
Maar vanaf 2 augustus 2026 verandert er iets belangrijks. Organisaties die AI inzetten moeten ervoor zorgen dat medewerkers voldoende AI-geletterd zijn. De Autoriteit Persoonsgegevens en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur gaan hierop handhaven als onderdeel van de Europese AI Act.
Dat betekent niet dat iedereen een AI-expert moet worden, maar wel dat je moet begrijpen hoe AI werkt, waar de risico’s liggen, en wanneer je een uitkomst niet zomaar kunt vertrouwen.
Inhoud
Wat is AI-geletterdheid?
Veel mensen denken dat AI-geletterdheid vooral betekent dat je goede prompts kan schrijven, of weet welke AI-tool je waarvoor gebruikt. Dit zijn waardevolle vaardigheden, maar daar draait AI-geletterdheid niet om.
AI-geletterdheid gaat over het kritisch en verantwoord inzetten van AI. Je begrijpt hoe een AI-model tot een antwoord komt, kent de beperkingen, en weet dat een overtuigend klinkend antwoord niet per se een juist antwoord is. Ook kun je inschatten wanneer extra controle nodig is en welke risico’s het gebruik van AI met zich meebrengt.
Dat betekent dat je jezelf bijvoorbeeld de volgende vragen stelt:
- Klopt deze informatie?
- Welke persoonsgegevens mag ik wel en niet delen met een AI tool?
- Kan deze uitkomst bevooroordeeld of onvolledig zijn?
- Blijf ik zelf verantwoordelijk voor de uiteindelijke beslissing?
Juist dát is waar AI-geletterdheid om draait. Niet blind vertrouwen op de uitkomst, maar begrijpen wanneer AI een waardevolle ondersteuning is én wanneer jouw eigen kennis, ervaring en professionele oordeel het verschil maken.
Waarom wordt AI-geletterdheid verplicht?
AI ontwikkelt zich razendsnel, en het wordt steeds meer ingezet, ook bij belangrijke processen. Denk aan recruitment, personeelsontwikkeling, detachering, loopbaanadvies en HR processen. Dit biedt kansen, maar brengt ook risico met zich mee.
AI kan verouderde informatie geven, bevooroordeelde uitkomsten produceren en privacygevoelige gegevens verwerken. Daarnaast presenteert AI antwoorden vaak met veel overtuiging, ook wanneer de informatie onvolledig of zelfs onjuist is. Juist daarom is het belangrijk jij als gebruiker AI-uitkomsten kritisch beoordeelt en niet klakkeloos overneemt.
De Europese AI Act wil niet voorkomen dat organisaties AI gebruiken, maar wel verantwoord gebruik stimuleren door ervoor te zorgen dat mensen weten waar ze op moeten letten.
Voor veel organisaties betekent dit dat zij beleid moeten opstellen, medewerkers moeten trainen en moeten kunnen aantonen dat zij voldoende AI-geletterd zijn. Wachten tot de laatste maanden voor de invoering maakt die voorbereiding onnodig lastig.
Waarom raakt dit bijna iedere arbeidsmarktprofessional?
Misschien denk je: ´ach, dit is voor mij niet echt van toepassing. Ik gebruik AI alleen voor kleine dingen!’.
Juist daarin schuilt het risico. Bij het samenvatten van een cv, het verbeteren van een e-mail of het schrijven van een vacature worden regelmatig persoonsgegevens of andere vertrouwelijke informatie ingevoerd, vaak zonder dat gebruikers zich daarvan bewust zijn. Ook een functiebeschrijving, klantvraag of intern document kan gevoelige bedrijfsinformatie bevatten.
AI-geletterdheid betekent daarom niet alleen dat je AI slim gebruikt, maar ook dat je weet welke gegevens je wel en niet met een AI-tool mag delen en welke afspraken daarover binnen jouw organisatie gelden.
Wat betekent AI-geletterdheid in de praktijk?
AI-geletterdheid draait niet om programmeren of technische kennis. Het betekent wel dat je:
- Begrijpt hoe AI antwoorden genereert;
- Weet wanneer je AI uitkomsten moet controleren;
- Privacygevoelige informatie herkent;
- Bewust bent van mogelijke bias;
- AI verantwoord inzet binnen jouw organisatie.
Met andere woorden: je moet weten wanneer je wel en niet op AI kan vertrouwen, en wanneer jouw beoordeling nodig blijft.
Hoe bereid je jezelf voor?
Vrijwel iedere organisatie zet AI al ergens voor in. Maar zijn er ook afspraken gemaakt over verantwoord gebruik? Een goede voorbereiding begint daarom door een aantal vragen te stellen. Waar gebruiken we AI voor? Welke risico’s spelen binnen onze organisatie? Welke kennis hebben medewerkers al, en hebben zij duidelijke richtlijnen meegekregen? En hoe kunnen we aantonen dat medewerkers AI-geletterd zijn?
Zodra je deze antwoorden hebt, kan je kijken waar nog werk ligt. Hoe eerder je hiermee begint, hoe eenvoudiger het wordt om straks aan de verplichtingen te voldoen.
AI-geletterdheid is een nieuwe basisvaardigheid
Het gebruik van AI wordt straks een vanzelfsprekend onderdeel van je werk. De vraag is of je ook echt begrijpt wat je doet. Daarom is AI-geletterdheid veel meer dan voldoen aan wetgeving. Het helpt jou als professional betere keuzes te maken, risico’s te herkennen en AI slimmer en veiliger in te zetten.
Wil jij zeker weten dat je voldoet aan de eisen rondom AI-geletterdheid? Met onze e-learning AI-Geletterdheid leer je in korte tijd hoe je AI verantwoord, veilig en kritisch inzet. Zo voldoe je niet alleen aan de AI Act, maar gebruik je AI ook met meer vertrouwen én haal je meer uit de tools die je dagelijks gebruikt.